İnsanların artık bir şey öğrenmek istediklerinde yaptıkları ilk iş yapay zekâya sormak oluyor. Merak ettikleri ya da çözemedikleri ne varsa oradan iki saniyede cevap alabiliyorlar. Bunun kolay bir yöntem olduğu reddedilemez. Buradan aldığımız bilgilerin güvenilirliği ise, tartışmaya oldukça açık. Yine de yeni nesil öğrenme aracı internet ne kadar da popüler.

Peki insan zekası yetersiz mi? Ya da doğanın bize öğrettikleri sınırlı mı? O yüzden mi internete sormaya ihtiyaç duyuyoruz?

Doğa da tıpkı bizim gibi yaşamın içerisinde, var olmaya çalışır. Tüm canlılar ihtiyaçları olan besine, suya ulaşabilmek için hareket ederler. Bir su kaplumbağası karaya yumurtalarını bırakır ve gider. Yumurtadan çıkan yavrular hayatta kalabilmek için denize gitmesi gerektiğini nereden bilir? Günebakan çiçeğinin tohumları olgunlaşana kadar güneşi takip etmesini sağlayan nedir?

Doğa hayatı idame ettirme konusunda insanlardan daha akıllı olabilir mi?

Japonya’da bir grup bilim insanı tam olarak bunu test etmeye karar verdi. Ortaya çıkan sonuç hem şaşırtıcı, hem de son derece öğreticiydi. 

Tokyo’daki metro hattının ne kadar doğru bir planlama olduğunu ölçmek istediler. Bunun için bir çalışma yaptılar; “Cıvık Mantar Deneyi”.

Bu mantarı seçmelerinin bir nedeni vardı. Mantar besinlere ulaşmaya çalışırken en pratik yolu arar. Gereksiz gördüğü yolları zamanla kapatır. İşe yarayan yolları ise kalınlaştırarak güçlendirir. Yani mantar tıpkı bir harita mühendisi gibi davranır.

Deneyde bir kabın üzerine Tokyo ve çevre şehirlerin haritasını koydular. Şehirlerin bulunduğu noktalara yulaf taneleri yerleştirdiler. Ortaya da bir mantar bıraktılar ve beklediler. Mantar acıktıkça büyüdü, yulaf tanelerine ulaşmaya çalıştı. Bu taneleri birbirine bağlayan yollar oluşturdu. 26 saat sonra baktıklarında çok şaşırdıkları bir sonuçla karşılaştılar.

Mantarın oluşturduğu ağ, Tokyo metrosunun mevcut haritasıyla neredeyse birebir örtüşüyordu. Aynı güzergâhlar, aynı bağlantı noktaları vardı. Yüzlerce mühendisin yıllarca hesap yaparak bulduklarını, mantar bir günde bulmuştu.

Doğadaki her şey kendi ihtiyacını giderirken çevresine de katkı sağlar. İnsana öğretici olan en gerçekçi yer doğadır.

Ailede de, mantarın yaptığına benzer bağlar kurarız aslında. Herkes ihtiyacı doğrultusunda kime gideceğini bilir. Kimden ne alacağını, kime ne verebileceğini bilir.

Küçük kız kardeş, dertleşmek için ablasına gider. Bir diğeri projesi için bilgisayara ihtiyacı olduğunda abisinin kapısını çalar. Torun şeker istediğinde büyükannesinin yanına gider. Birisi paraya ihtiyacı olduğunda babasına yanaşır. Diğeri karnı acıktığında annesini arar. İnsan, ihtiyacını giderebilcek kaynağın sahibi kim ise ona yönelir.

Ortak problemlerde bu daha da belirgin hale gelir. Aileden birinin ciddi bir hastalığı olsa, herkes tek vücut hareket eder. Birinin canı yandığında diğerleri onun acısını paylaşır. Birisi büyük bir başarı elde etse hepsi o sevince ortak olur. Aile elindeki kaynakların, dağılımını ihtiyaca göre yeniden düzenler. Tıpkı doğada olduğu gibi. Aslanlar de birlikte hareket ettikleri için daha kolay avlanırlar.

Ailedeki her birey kendi ihtiyacını giderirken diğer bireylerin de ihtiyacını giderir. Aralarında görünmeyen bir sürü ince ve kalın bağlar oluşur.

Doğanın ve iyi bir ailenin ortak sırrı da budur;

Bir arada olup birbirinin ihtiyacını karşılayacak bağlar kurmak.

Kim bilir, doğanın derinliklerinde henüz göremediğimiz, keşfedilmemiş ne sırlar var?

Yüzyıllardır insanoğluna doğruyu ve gerçeği gösteren doğal bir zeka var. Şu an popüler olan yapay zekanın çok daha üstünde. Yeter ki nasıl kullanacağımızı bilelim.